Kiedy za oknem zaczyna padać gęsty śnieg albo wiatr wyje tak, że szyby się trzęsą, wielu właścicieli telewizji satelitarnej nagle odkrywa, że ich ulubione kanały zniknęły z ekranu. Komunikat „brak sygnału" pojawia się dokładnie wtedy, gdy najbardziej chce się obejrzeć mecz czy serial. To nie przypadek – antena satelitarna jest narażona na cały zestaw pogodowych niespodzianek, które potrafią solidnie namieszać w odbiorze.

Zanim przejdziemy do konkretnych rozwiązań, warto zrozumieć, co tak naprawdę dzieje się z naszą instalacją, gdy pogoda się psuje. Śnieg zbierający się na czaszy anteny działa jak warstwa izolująca – blokuje sygnał docierający z satelity. Deszcz, szczególnie ulewny, powoduje tzw. tłumienie deszczowe, czyli po prostu osłabia falę radiową. Lód pokrywający konwerter potrafi całkowicie odciąć odbiór. A silny wiatr? Wystarczy, że antena przesunie się o kilka milimetrów, a jakość obrazu spada na tyle, że oglądanie staje się niemożliwe.

Problem nasila się, gdy instalacja satelitarna była wykonana dawno temu, używa się zbyt małego talerza lub elementy mocujące są już zużyte. Dlatego ochrona anteny przed warunkami atmosferycznymi to normalna dbałość o sprzęt, który ma nam służyć przez lata.

Jakie elementy instalacji są najbardziej narażone na działanie pogody

Trzeba sobie uzmysłowić, że pogoda atakuje naszą instalację na kilka sposobów jednocześnie. Każda z tych sytuacji wymaga nieco innego podejścia.

Czasza anteny – to największy i najbardziej widoczny element. Śnieg gromadzi się na jej dolnej krawędzi i stopniowo zmniejsza powierzchnię odbierającą sygnał. Przy grubości warstwy śniegu liczonej w centymetrach, spadek mocy sygnału może sięgać kilku decybeli. W praktyce oznacza to zanikające kanały HD lub przerywający obraz.

Konwerter LNB – to niewielkie urządzenie zamontowane na wysięgniku anteny odbiera skupiony sygnał z czaszy. Gdy pokryje go warstwa lodu lub mokrego śniegu, przestaje prawidłowo działać. Wilgoć wnika też do środka przez nieszczelne złącza, powodując korozję styków. To częsta przyczyna awarii, której łatwo uniknąć.

Kable i złącza – mróz sprawia, że izolacja kabli koncentrycznych staje się krucha i może pękać. Wilgoć dostająca się do wnętrza kabla powoduje utratę sygnału rzędu 1-2 dB. Przy i tak już osłabionym sygnale pogodowym taki dodatkowy ubytek może oznaczać całkowity brak odbioru.

Mocowania i uchwyty – wiatr o sile powyżej 20 m/s generuje ogromne siły na powierzchni talerza. Luźne śruby, skorodowane obejmy lub źle dobrane kotwy to prosta droga do przesunięcia anteny lub nawet jej zerwania.

Osłona konwertera – prosty sposób na poprawę odbioru zimą

Najczęściej polecanym i najłatwiej dostępnym rozwiązaniem jest założenie specjalnej osłony na konwerter LNB. Na polskim rynku dostępne są produkty o nazwie handlowej LNB Umbrella, które działają jak mały parasol ochronny nad konwerterem.

Osłona wykonana jest z przezroczystego tworzywa sztucznego odpornego na promieniowanie UV. Chroni konwerter przed deszczem, śniegiem, lodem, gradem i ptasimi odchodami. Montaż jest banalnie prosty – nakłada się ją na wysięgnik bez użycia jakichkolwiek narzędzi. Ważne, żeby osłona nie dotykała bezpośrednio obudowy konwertera – musi pozostać szczelina zapewniająca wentylację.

Dostępne są dwa warianty tej osłony:

• LNB Umbrella Light Duty – lżejsza wersja, pasująca do większości konwerterów singiel, twin, quad i quattro o średnicy promiennika od 55 do 70 mm
• LNB Umbrella Heavy Duty – wzmocniona wersja przeznaczona do większych konwerterów i instalacji zbiorczych

Osłonę montuje się na wysięgniku prostokątnym lub kwadratowym. Po założeniu warto sprawdzić, czy talerz anteny nie jest przez nią zasłaniany – musi pozostać pełna widoczność na niebo w kierunku satelity. Wadą tego rozwiązania jest fakt, że osłona chroni wyłącznie konwerter, a nie samą czaszę. Niemniej w wielu przypadkach to wystarczająco dużo, by zimą cieszyć się stabilnym odbiorem.

Środki hydrofobowe – jak odpychać wodę i śnieg od powierzchni anteny

Innym sprawdzonym sposobem jest pokrycie wklęsłej części czaszy anteny środkiem hydrofobowym. Taki preparat tworzy na powierzchni cienką warstwę, która sprawia, że woda i mokry śnieg spływają lub spadają znacznie szybciej. Krople deszczu nie zbierają się w kałuże na antenie, tylko natychmiast ściekają.

Na rynku dostępne są specjalistyczne produkty, jak np. Fuba Nano Sat Care – środek na bazie nanocząsteczek, który aplikuje się bezpośrednio na czystą powierzchnię czaszy. Wystarczy przetrzeć antenę szmatką nasączoną preparatem i poczekać, aż wyschnie. Zabieg trzeba powtarzać raz w roku, najlepiej jesienią, przed nadejściem mrozów.

W domowych warunkach można zastosować tańsze odpowiedniki – płyny do naczyń lub środki hydrofobowe przeznaczone do szyb samochodowych. Chodzi o to, żeby powierzchnia anteny była gładka i śliska, a nie szorstka i porowata. Farba pokrywająca talerze stalowe z biegiem lat staje się matowa i chropowata – w takiej sytuacji łatwiej osadza się na niej brud i śnieg. Regularne mycie i pokrywanie anteny środkiem hydrofobowym wydłuża żywotność powłoki lakierniczej.

Mocowanie anteny – fundament odporności na wiatr

Nawet najlepsza osłona nie pomoże, jeśli sama antena jest słabo zamocowana. Wiatr potrafi przesunąć talerz o kilka stopni, co przy odbiorze sygnału z satelity oddalonego o 36 tysięcy kilometrów oznacza całkowitą utratę obrazu.

Podstawowy podział uchwytów antenowych wygląda tak:

• Uchwyty ścienne (przyścienne) – montowane bezpośrednio do elewacji za pomocą kotew. Najpopularniejszy wybór w budynkach jednorodzinnych. Kotwy dobiera się w zależności od rodzaju ściany – w betonie sprawdzają się expandery lub kotwy chemiczne, w pustakach lepsze będą kotwy ramowe, które dopasowują się do struktury materiału
• Uchwyty balkonowe – nakładane na poręcz balkonu, mocowane za pomocą śrub zaciskowych. Wygodne w blokach mieszkalnych, gdzie dostęp do elewacji jest ograniczony
• Maszty antenowe – rury stalowe o średnicy 42-60 mm, montowane do ściany za pomocą wsporników. Stosowane, gdy antena musi być wysunięta poza obrys budynku, np. zza narożnika
• Uchwyty kominowe – obejmy obejmujące komin, z regulacją kąta nachylenia. Wybierane głównie w domach z wysokim dachem

Przy montażu na ścianie z ociepleniem (tzw. styropianie lub wełnie) warto skorzystać ze specjalnych systemów, które tworzą mostek termiczny i przenoszą obciążenie przez warstwę izolacji do nośnej konstrukcji. Przykładem mogą być produkty firmy fischer z serii Thermax, które eliminują ryzyko uszkodzenia elewacji.

Każde mocowanie przed sezonem zimowym należy sprawdzić – dokręcić śruby, sprawdzić stan kotew, wymienić skorodowane elementy. To zajmuje kilkanaście minut, a pozwala uniknąć poważniejszych problemów.

Wybór anteny – większy talerz to większy zapas sygnału

Warto pamiętać, że rozmiar anteny ma bezpośrednie przełożenie na odporność na warunki pogodowe. Dla odbioru programów z satelitów Hotbird i Astra w naszej strefie klimatycznej zaleca się stosowanie talerzy o średnicy co najmniej 80 cm w przypadku instalacji indywidualnych. Większe anteny, np. 90-100 cm, zapewniają dodatkowy zapas sygnału, który kompensuje straty spowodowane opadami.

Materiał wykonania anteny ma znaczenie. Anteny stalowe, pokryte farbą proszkową odporną na warunki atmosferyczne, są trwalsze i lepiej znoszą obciążenia śniegowe. Aluminium jest lżejsze, ale pod wpływem silnego wiatru lub ciężaru mokrego śniegu może ulec odkształceniu. Tanie anteny bez zabezpieczenia antykorozyjnego rdzewieją już po kilku sezonach, a zardzewiała czasza traci właściwości odbiorcze.

Przegląd instalacji przed sezonem zimowym – co koniecznie sprawdzić

Najlepszą ochroną przed pogodą jest regularna profilaktyka. Jesienią, zanim temperatury spadną poniżej zera, warto poświęcić godzinę na przegląd całej instalacji. Oto lista rzeczy do sprawdzenia:

• Stan uchwytu i mocowań – dokręć wszystkie śruby, sprawdź, czy obejmy nie są poluzowane
• Kondycję czaszy – poszukuj śladów korozji, odkształceń, uszkodzeń powłoki lakierniczej
• Konwerter LNB – upewnij się, że obudowa jest szczelna, a wysięgnik stabilny. Konwerter starszy niż 5-6 lat warto wymienić, nawet jeśli na pozór działa
• Kable koncentryczne – sprawdź izolację pod kątem pęknięć i przebarwień. Kabel starszy niż 7 lat powinien zostać wymieniony
• Złącza F – skorodowane lub luźne złączki wymień na nowe, najlepiej kompresyjne z uszczelkami
• Kąt ustawienia anteny – sprawdź na dekoderze poziom sygnału i jakości. Porównaj z wartościami zapisanymi podczas ostatniego strojenia

Jeśli nie czujesz się pewnie przy samodzielnym przeglądzie, warto skorzystać z usług doświadczonego instalatora. Profesjonalny serwisant dysponuje miernikiem sygnału satelitarnego i potrafi precyzyjnie określić, czy instalacja jest gotowa na zimę. Taka wizyta kosztuje niewiele, a może zaoszczędzić nerwów i wydatków w trakcie mrozów.

Czego bezwzględnie unikać przy próbach samodzielnej naprawy

Na forach internetowych można znaleźć wiele „sprytnych" patentów na ochronę anteny, które w rzeczywistości przynoszą więcej szkody niż pożytku. Oto czego nie robić:

• Nakładanie worków plastikowych lub folii na konwerter – folia zatrzymuje wilgoć w środku i przyspiesza korozję. Konwerter musi oddychać
• Polewanie anteny gorącą wodą w celu stopienia lodu – gwałtowna zmiana temperatury może spowodować pękanie tworzywa sztucznego i odkształcenie czaszy
• Uderzanie w talerz, żeby strącić śnieg – w ten sposób łatwo rozregulować antenę lub ją pogiąć
• Używanie ostrych narzędzi do usuwania lodu – zarysowania na powierzchni czaszy pogarszają właściwości odbiorcze

Zamiast tych metod lepiej użyć miotły z miękkim włosiem lub specjalnej miotełki do odśnieżania, delikatnie usuwając śnieg od górnej krawędzi czaszy w dół.

Podgrzewanie anteny – rozwiązanie dla najtrudniejszych warunków

W miejscach, gdzie zimy są szczególnie srogie, a opady śniegu obfite, rozważa się montaż systemów grzewczych na antenie. Taśmy grzewcze naklejane na krawędź czaszy lub na obudowę konwertera utrzymują temperaturę powyżej zera, zapobiegając gromadzeniu się lodu.

Rozwiązanie to jest popularne wśród operatorów telewizji satelitarnej w instalacjach zbiorczych, ale przydomowe instalacje rzadko korzystają z tego rozwiązania ze względu na koszty i konieczność podłączenia do zasilania elektrycznego. Dla przeciętnego użytkownika w mieście wystarczające będą osłony konwertera, środki hydrofobowe i solidne mocowania.

Gdy pogoda przekracza możliwości twojej instalacji

Trzeba uczciwie powiedzieć, że nie istnieje żadne zabezpieczenie gwarantujące nieprzerwany odbiór w każdych warunkach. Nawet największe anteny o średnicy ponad 1,5 m miewają problemy przy ekstremalnych burzach śnieżnych czy gwałtownych ulewach. Różnica polega na tym, że większa antena wraca do normalnej pracy znacznie szybciej, gdy opady słabną.

W sytuacji, gdy pada gęsty śnieg lub leje deszcz, a obraz na telewizorze zanika, jedynym wyjściem bywa cierpliwe czekanie. To fizyczne ograniczenie technologii satelitarnej, którego nie da się ominąć żadnym sprytem. Jeśli jednak twoja antena jest prawidłowo zamontowana, regularnie serwisowana i wyposażona w podstawowe osłony, takie przerwy będą krótkie i rzadkie.