Większość Polaków kojarzy telewizję z miesięcznym rachunkiem za abonament albo opłatą za pakiet u operatora. Tymczasem istnieją dwa systemy, które pozwalają oglądać dziesiątki kanałów bez żadnych stałych kosztów. Chodzi o naziemną telewizję cyfrową DVB-T2 oraz niekodowane programy satelitarne FTA (Free to Air). Oba rozwiązania wymagają jednorazowego zakupu sprzętu, ale potem nie trzeba już nikomu płacić. Poniżej pokazujemy, jak urządzić darmowy odbiór telewizji w każdym z tych wariantów - od wyboru anteny po sprawdzenie, czy sygnał dociera do Twojego mieszkania.

Telewizja naziemna DVB-T2 - najprostsze rozwiązanie

Naziemna telewizja cyfrowa nadawana jest z lądowych masztów rozmieszczonych w całej Polsce. Sygnał dociera do anteny zamontowanej na dachu, balkonie lub nawet w pokoju, a potem trafia do telewizora. System działa w standardzie DVB-T2 z kompresją HEVC, co oznacza obraz w jakości HD bez potrzeby płacenia jakichkolwiek opłat.

Do odbioru potrzebujesz dwóch rzeczy. Pierwsza to telewizor z tunerem DVB-T2/HEVC - większość modeli wyprodukowanych po 2019 roku ma go fabrycznie. Jeśli Twój telewizor jest starszy, wystarczy dokupić zewnętrzny dekoder, taki jak Wiwa MAXX H.265 albo Comsat TE 2050 HD, który podłącza się do telewizora przez złącze HDMI. Druga rzecz to antena. W sklepach znajdziesz dwie główne opcje: anteny pokojowe oraz anteny zewnętrzne kierunkowe.

Antena pokojowa sprawdzi się tylko wtedy, gdy mieszkasz w pobliżu nadajnika i nie ma przeszkód między nim a Twoim mieszkaniem. Antena zewnętrzna montowana na dachu lub balkonie jest pewniejsza - działa w promieniu nawet 80 km od masztu i lepiej radzi sobie z zakłóceniami.

Jak znaleźć najbliższy nadajnik

Zanim kupisz antenę, sprawdź, skąd nadaje sygnał w Twojej okolicy. Najłatwiej zrobić to za pomocą interaktywnej mapy dostępnej na stronie Emitel (emimaps.emitel.pl). Wpisz swoją miejscowość, a mapa pokaże najbliższe nadajniki wraz z ich zasięgiem. W okolicach stolicy i jej przedmieść zasięg sygnału jest bardzo dobry - powinieneś odebrać wszystkie ogólnopolskie multipleksy bez większych problemów.

Montaż anteny krok po kroku

Zacznij od wyboru miejsca. Prawidłowy montaż anteny telewizyjnej powinien by wykonany na wysokości od 5 do 10 metrów nad ziemią, tam gdzie nic nie blokuje widoczności w stronę nadajnika. Będziesz potrzebować uchwytu ściennego lub masztu, śrub montażowych dobranych do rodzaju ściany, poziomicy, kluczy płaskich oraz wiertarki udarowej. Po zamocowaniu uchwytu przymocuj antenę, ale nie dokręcaj śrub do końca - powinna się jeszcze lekko obracać.

Następnie podłącz kabel koncentryczny RG-6 o impedancji 75 Ω. Przewód łączysz z anteną za pomocą wtyku typu F - najlepiej sprawdzą się wtyki kompresyjne, które zapewniają trwałe i wodoszczelne połączenie. Drugi koniec kabla wpinasz do gniazda antenowego w telewizorze lub dekoderze. Jeśli trasa kabla ma ponad 20-30 metrów, warto zamontować wzmacniacz masztowy o wzmocnieniu rzędu 15-30 dB tuż przy antenie.

Po podłączeniu wszystkiego uruchom automatyczne wyszukiwanie kanałów w menu telewizora lub dekodera. Przeskanuje ono dostępne częstotliwości i zapisze wszystkie odebrane stacje. Jeśli niektórych kanałów brakuje, lekko obróć antenę i powtórz skanowanie. Wskaźnik jakości sygnału powyżej 60% oznacza, że odbiór powinien być pozbawiony zakłóceń.

Ile kanałów odbierzesz naziemnie

W ramach naziemnej telewizji cyfrowej działa kilka ogólnopolskich multipleksów. Każdy z nich grupuje określony zestaw stacji:

• MUX-1 - ESKA TV, TTV, Polo TV, ANTENA HD, TV Trwam, Stopklatka TV, Fokus TV, Wydarzenia 24
• MUX-2 - Polsat, TVN, TV4, TV Puls, TVN 7, Puls 2, TV6, Super Polsat
• MUX-3 - TVP1, TVP2, TVP3, TVP ABC, TVP Kultura, TVP Historia, TVP Sport, TVP Info
• MUX-6 - TVP Polonia, TVP Nauka, TVP Dokument, TVP Rozrywka, TVP World, TVP Kobieta, Belsat TV
• MUX-8 - Nowa TV, WP, Republika, wPolsce24 (jakość SD, pasmo VHF)

Łącznie daje to ponad 30 stacji w jakości HD, dostępnych w całym kraju. Do ich odbioru wystarczy antena i telewizor - żaden multipleks nie wymaga karty dekodującej ani umowy z operatorem.

Bezpłatna telewizja satelitarna FTA - więcej kanałów bez opłat

Oprócz telewizji naziemnej istnieje jeszcze druga droga do darmowych programów - odbiór satelitarny z niekodowanych transponderów. W Polsce popularne są dwie pozycje orbitalne: Eutelsat Hot Bird 13°E oraz Astra 19,2°E.

Z Hot Birda odbierzesz ponad 20 polskojęzycznych kanałów FTA, w tym stacje Telewizji Polskiej takie jak TVP Polonia, TVP Info, TVP Kultura, TVP Sport, TVP Historia, TVP Dokument, TVP Nauka, TVP Rozrywka czy TVP Kobieta. Dostępne są też stacje komercyjne: Tele 5, Polonia 1, 4Fun TV, 4Fun Dance, Stars TV czy Mango TV. Z Astry natomiast odbierzesz TV Trwam z towarzyszącym Radiem Maryja oraz wiele niemieckich programów publicznych. Łącznie oba satelity dają dostęp do kilkudziesięciu darmowych stacji z całego kontynentu.

Jaki sprzęt jest potrzebny

Do odbioru satelitarnego potrzebujesz czterech elementów: anteny satelitarnej (tzw. czaszy), konwertera LNB, dekodera obsługującego standard DVB-S2 oraz kabla koncentrycznego. Rozmiar czaszy zależy od warunków odbioru - w okolicach centralnej Polski wystarczy antena o średnicy 60-80 centymetrów. Jeśli planujesz odbiór z dwóch satelitów naraz, użyj jednej czaszy z konwerterem Monoblock, który ma wbudowane dwie głowice ustawione pod kątem odpowiadającym odległości między Hot Birdem a Astrą.

Konwertery dzielą się na kilka rodzajów w zależności od liczby wyjść:

• Single - jedno wyjście, obsługuje jeden odbiornik
• Twin - dwa wyjścia, przydatny gdy masz drugi telewizor lub dekoder z nagrywaniem
• Quad - cztery wyjścia, wystarcza dla większości domów jednorodzinnych
• Monoblock - łączy dwie głowice w jednej obudowie do odbioru z dwóch satelitów

Przy wyborze zwróć uwagę na współczynnik szumów - im niższy, tym lepiej. Dobre konwertery mają wartość 0,1-0,3 dB.

Ustawianie anteny satelitarnej

Antena satelitarna musi być skierowana w kierunku południowym z bardzo niewielkim odchyleniem w stronę zachodu. Nie musisz znać dokładnych kątów - wystarczy skierować czaszę mniej więcej na południe, a potem delikatnie przesuwać ją w lewo, obserwując wskaźnik sygnału na ekranie dekodera lub korzystając z prostego miernika Sat-Finder, który podłącza się między konwerter a dekoder.

Przy montażu liczą się trzy kąty: azymut (kierunek poziomy), elewacja (kąt nachylenia czaszy do ziemi) oraz skręt konwertera. Jeśli korzystasz z konwertera Monoblock, ustawiasz antenę na Hot Birda, a sygnał z Astry odbierany jest automatycznie dzięki odchyleniu wbudowanemu w konstrukcję głowicy. Nie montuj anteny podczas silnego wiatru - poza dyskomfortem ryzykujesz uszkodzenie uchwytu lub elewacji.

Kable i łączenia - o czym pamiętać

W instalacji antenowej (zarówno naziemnej, jak i satelitarnej) najlepiej sprawdza się kabel RG-6 o pełnej miedzianej żyły wewnętrznej i średnicy około 1 mm. Taki przewód ma niskie tłumienie i dobrze radzi sobie z zasilaniem konwertera. Wtyki F powinny być kompresyjne, a nie nakręcane - zapewniają trwałe połączenie, które nie obluzuje się z czasem.

Unikaj kabli z rdzeniem ze stali platerowanej miedzią (oznaczenia CCA lub CCS). Są tańsze, ale gorzej przewodzą prąd i mogą ulec korozji po kilku sezonach. Przy krótkich trasach do 20 metrów zwykły RG-6 wystarczy. Jeśli kabel biegnie po dachu lub między piętrami, wybierz wersję z płaszczem PE odpornym na promieniowanie UV. Trasy dłuższe niż 30 metrów warto wykonać grubszym kablem RG-11, który ma niższe tłumienie sygnału.

W budynkach, gdzie sygnał z jednej anteny trafia do kilku telewizorów, pomocny okaże się multiswitch - urządzenie, które rozdziela sygnał z anteny satelitarnej i naziemnej do niezależnych gniazd abonenckich. Dzięki niemu każdy odbiornik w domu może niezależnie przełączać kanały bez wzajemnych zakłóceń.

Gdy odbiór szwankuje - co sprawdzić

Kiedy na ekranie pojawia się komunikat o braku sygnału, nie wpadaj od razu w panikę. Najpierw sprawdź najprostsze przyczyny: czy kabel jest pewnie podłączony z obu stron, czy wtyk F nie obluzował się, czy dekoder jest ustawiony na właściwe wejście. Często wystarczy odłączyć dekoder od prądu na kilkanaście sekund i włączyć go ponownie.

Jeśli to nie pomaga, przejdź do kontroli anteny. W przypadku odbioru naziemnego upewnij się, że antena nie została przesunięta przez wiatr ani nie zasłoniły jej rosnące gałęzie. W miastach, gdzie obok siebie stoją wysokie budynki, sygnał może odbijać się od elewacji i docierać z opóźnieniem - wtedy nawet drobna zmiana położenia anteny potrafi poprawić odbiór.

Przy odbiorze satelitarnym sprawdź, czy konwerter jest dokręcony i czy kabel nie jest uszkodzony. W menu dekodera znajdziesz informacje o sile i jakości sygnału - wartości poniżej 40% wskazują na problem z ustawieniem czaszy. Pamiętaj też, że prace serwisowe na satelitach zdarzają się okresowo i mogą powodować tymczasowe przerwy w odbiorze wybranych kanałów.

Gdy samodzielne działania nie przynoszą rezultatu, rozważ wezwanie fachowca. Profesjonalny instalator posiada miernik sygnału, który wskaże kierunek i natężenie odbieranego sygnału. Usługa montażu i ustawienia anteny nie jest kosztowna, a pozwala zaoszczędzić sporo czasu i nerwów.